Faydalı Besinler

A Vitamini

A Vitamini diğer adıyla Retinol 1913 yılında belirlenen, keşfedilen ilk yağda eriyen bir vitamindir. Açık sarı kristal bileşik, A vitamini, retinol, gözün retina fonksiyonları bu bileşiğin katılımıyla referans verilen bir Retinol olarak da bilinir. İlk bulunan vitamin olduğundan alfabenin ilk harfi ile anılır.

A Vitamini A vitamini, a vitamini faydaları, a vitamini zararları, retinol faydaları, hangi besinlerde bulunur, faydaları nelerdir

A vitamini görme için önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca kemik büyüme, üreme, hücre bölünmesi ve hücre farklılaşması fonksiyonlarında önemlidir. A vitamininin hazırlanması için 2 önemli kaynak vardır. Bazıları vücutta etkinlik gösterirken bazıları ise provitamin A (A vitamininin ön maddesi) şeklindedir. A vitaminin Pro vitaminleri asıl 2 kaynağı retinol ve beta-karotendir.

Retinol kullanımı vücut için neredeyse hazıra yakın olduğundan, bazen “gerçek” A vitamini denir. Retinol, Hayvansal Kaynaklı olup, karaciğer, yumurta ve yağlı balık gibi hayvansal gıdalarda bulunur. Aynı zamanda birçok zenginleştirilmiş kahvaltı gevrekleri gibi besinlerde, diyet takviyelerinde bulunabilir.

Beta-karoten, Retinol ya da A vitamini kullanımı için dönüştürmek için gereken habercidir. Beta Karotenler ince bağırsakta Retinole çevrilir. Retinol karaciğerde A vitamini halini alır. Bitkisel kaynaklı olup, Beta-karoten havuç, tatlı patates, mango ve lahana gibi çoğunlukla turuncu ve koyu yeşil bitkisel gıdalar, doğal olarak bulunur.

A vitamini vücutta belirli bir miktarda depolanabilmektedir. Depo edilmiş olan A Vitaminin % 90'ı karaciğerdedir. Geri kalanı böbrekler, akciğerler, gözler ve yağ dokuda yer alır. Gerektiğinde vücut tarafından buradan alınarak kullanılır. Hiç vitamin almayan bir kişiye 5-10 ay kadar yetebilir. Isıya karşı sabit ve pişirilmeye dayanıklıdır.Yüksek miktarlarda alınması toksik reaksiyonlara (zehirlenme) neden olabilir.

A vitamini en çok hayvansal gıdaların içerdiği yağlarda bulunur. A vitaminli yağlı besinler, serin ve karanlık bir ortamda metalden uzak olarak saklanmalıdır.

A Vitamininin Faydaları

Bu vitamin türünün, sağlık açısından oldukça değerli faydaları bulunmaktadır. A vitamini, gözler için çok önemlidir. Bu vitamin, oluşabilecek göz problemlerini ve körlüğü önlemede çok etkili bir besindir. Bağışıklık sistemi de, bu vitamini seven bir yapıdadır. Bu vitamin bağışıklık sistemini güçlendirmede önemlidir. Cilt sorunları da, bu vitaminin etki alanına girmektedir. Bağışıklık sistemine iyi gelen A vitamini, bir diğer sistem olan sindirim sisteminde de oldukça önemli roller oynamaktadır. Vitamin, sindirim sisteminde meydana gelen ülserleri tedavi etme konusunda uzmandır. Aynı zamanda soğuk algınlığı tehlikesine karşı ve böbrek, mesane, mukus zarı ve akciğerlerde oluşan enfeksiyonlara karşı vücudu korur.

A Vitamini Eksikliğinde Görülen Hastalıklar

  1. Kornea iltihabı
  2. Gece görüşünün azalması
  3. Göz iltihapları
  4. Gece körlüğü
  5. Cilt kuruluğu
  6. Göz kuruluğu
  7. Solunum yolu enfeksiyonları
  8. İdrar yolu enfeksiyonları
  9. Çocuklar için büyüme yavaşlaması

A Vitamini Bulunan Besinler ve Yiyecekler

Tatlı patates Havuç Ispanak
Kale Kara lahana Şalgam yeşillikleri
Bal kabağı Marul Kavun
Dolmalık biber Domates Kırmızı biber
Pırasa Greyfurt Yeşil bezelye
Kuşkonmaz Yeşil fasulye Brüksel lahanası
Kayısı Maydanoz Brokoli

A Vitamini Çeşitleri

Retinoid

Hayvansal gıdalardan alınan A vitamini “retinoid” olarak adlandırılır. Retinoidler, A vitamininin faydaları arasında sayılan güçlü bağışıklık sistemi ve inflamatuvar hastalıklardan korunmak için önemlidir. Retinoid formlar gebelik, doğum, sağlıklı büyüme, gece görüşünün gelişmesini, kırmızı kan hücresi üretimini ve bulaşıcı hastalıklara karşı koruma sağlar. Bu hastalıklarla veya durumlarla karşı karşıya olmasak da hepimizin A vitamininin “retinoid formuna” ihtiyacımız vardır.

Karotenoid

Bitkisel kaynaklardan alınan A vitamini “karotenoid” olarak adlandırılır ve retinoidler gibi sağlığa benzersiz faydaları bulunmaktadır. A vitamininin “karotenoid formu” daha çok antioksidan ve iltihap önleyici özelliğe sahiptir. Belirli karotenoidlerin sağlığa farklı faydaları vardır. Örneğin, retinamızda sadece “ksantofil lutein” ve “zeaksantin” karotenoidleri bulunmaktadır.

A vitamininin özellikle göz sağlığına faydaları ile ilgilenenler (örneğin, yaşa bağlı makula dejenerasyonu önlenmesi gibi) özellikle bu iki karotenoid bakımından zengin sebzeleri (ıspanak, lahana, pazı gibi) tüketmelidir.

Günlük Ne Kadar A Vitamini Almalıyız

Yetişkin Erkeklerde 1000, kadınlarda 800 mg. kadardır. Kadınların gebelikte A Vitamini ihtiyacı artar. Gebelikte günlük 1000 mg., Emziren annelerin ise 1200 mg. kadar A Vitamini almaları tavsiye edilir.

A Vitamini ve Karaciğer

Göz, cilt, saç ve tırnak sağlığında önemli etkileri bulunan ve çok iyi bir antioksidan olan A vitamini, hayvansal gıdalardan retinol, bitkisel kaynaklardan ise beta karoten olarak alınıyor ve bu maddeler vücutta A vitaminine dönüşüyor. Karaciğer, süt, yumurta sarısı, peynir, kuru kayısı, havuç, koyu yeşil sebzeler ve şeftali en iyi A vitamini kaynakları arasında yer alıyor.

Hamilelikte A Vitamini

A vitamini özellikle gebe kadınlar için çok gerekli bir vitamindir. Çünkü doğum sonunda doku tamirine yardımcı olur, normal görme ve enfeksiyonlarla savaşmada yardımcı rol oynar. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Murat Emanetoğu, hamilelerin A vitamini ihtiyacı, hangi besinlerden sağlamaları gerektiği gibi konularda önemli bilgiler veriyor... A vitamini, yağda eriyen bir vitamin olup, karaciğerde depolanır. Bebeğinizin embriyonik gelişimi, hücre büyümesi, göz, kalp ve kulak gelişimi için önemlidir. Ayrıca sağlıklı bir cilt, iç zarlar, enfeksiyonlara dayanıklılık, kemik gelişimi ve yağ metabolizması için de gereklidir. 

Hamilelikte Günlük A vitamini ihtiyacı ne kadardır?

Gebelik sırasında günlük A vitamini ihtiyacı 770 mikrogram(mcg) kadardır. Bu da yaklaşık 2,565 IU(International Unit) ye denk gelmektedir. Emzirme döneminde ise ihtiyacınız 1300 mcg a (4,330 IU) yükselir. Normal bir diyetle A vitaminini bol miktarda alabilirsiniz. Et, balık, süt, yumurta ve tahıllarda A vitamininin öncü şekli bulunur.

Çoğu meyve ve sebzede bulunan beta karoten şekli ise vücutta ihtiyaç duyuldukça A vitaminine çevrilir. Gebelik sırasında A vitamininin fazlası doğumsal anormalliklere ve karaciğer hasarına yol açabilir. Tablet şeklinde veya hayvansal gıdalarla alabileceğiniz maksimum A vitamini miktarı 10,000 IU olarak hesaplanmıştır. Fakat bu arada istediğiniz kadar sebze ve meyve yiyebilirsiniz.

Multivitaminlerinizi doktorunuz tavsiye etmediği takdirde kendi kendinize artırmayın. Bazı vitamin tabletleri beta karoten içerirken, bazıları ise A vitamininin öncü formunu içerirler. Bunun için etiketinin üzerini okuyun veya almadan önce doktorunuza sorun. Önemli bir konu da gebelik sırasında ve gebe kalmadan bir süre önce, akne ilacı olan izoretinon grubu ilaçlardan uzak durulmasıdır. Bu madde A vitamininin bir bileşenidir. 

A Vitamini Tablosu

Yaş  Ünite
0 - 1 1500 - 2000
1 - 3 2000 - 2500
4 - 6 2500 - 3000
7 - 10 3000 - 3500
10 - 12 4000 - 4500
Erişkin Erkek 5000 - 6000
Erişkin Kadın 4000 - 5000
Gebe Kadın 5000 - 6000
Emziren Anne 6000 - 7000

 

Hazır A Vitamini olarak

Balık yağı

100.000

Tereyağı

800

Yumurta

500

Süt

200

Peynir

1500

Kırmızı et

0 - 4

Karaciğer

20.000 - 50.000

 

Karoten olarak

Havuç   

2.000

Yapraklı sebze

700

Domates

100

Taze kayısı

250

Muz

30

Sarı patates

600

Ünite A Vitaminine eşdeğer karoten bulunur.

 

Soru Cevap ve Yorumlar


Yukarı Çık