Ameliyat Sonrası Beslenme ve Sağlık

15 Ağustos 2015 - Sağlıklı Yaşam

Ameliyat Sonrası Beslenme ve Sağlık

Ameliyat sonrası beslenme yaraların daha çabuk iyileşmesi ve vücudun daha çabuk toparlanması için önemlidir. Ancak, herhangi bir ameliyat sonrasında fiziksel ve ruhsal durum nedeniyle iştahın normalden daha az olması ve yiyeceklerin tadının farklı algılanması gibi bazı sorunlar yaşanabilir. Bu durumda kendinizi vücudunuzun ihtiyaç duyduğu ve özellikle ameliyat sonrası iyileşme döneminde önemi artan protein, vitamin ve mineralleri almak için biraz zorlamalısınız. Ameliyat sonrası beslenme ile ilgili bir diğer önemli nokta ise kabızlığa neden olabilecek yiyeceklerden uzak durmak. Çünkü kabızlık, tuvalete çıktığınızda kendinizi zorlamanıza neden olacağı için ameliyat edilen bölgenin basınca maruz kalmasına yol açar ve bu durum iyileşme sürecini uzatabilir. Sindirim sistemi dahilinde olan (mide, bağırsak, yutak, ağız, yemek borusu) veya sindirim sistemine yardımcı organları (karaciğer, pankreas) ilgilendiren ameliyatlar sonrasında beslenme farklı olabilir ve doktorunuza yemeniz, yememeniz gıdalar hakkında sizi bilgilendirecektir. Bu ameliyatlar dışında kalan ameliyatlar için bazı beslenme önerilerini aşağıda bulabilirsiniz.

Başarılı bir ameliyattan sonra, tamamen sağlığınıza kavuşmanız, evdeki bakımınıza bağlıdır. Öncelikle geçmiş olsun. Demek ki başarılı bir ameliyat geçirip, eve gidebilecek duruma geldiniz. Şimdi, evde nelerle karşılaşabileceğinize kısaca bir bakalım.

Doktorun bilgilendirmesi

Eve gitmeden önce doktorunuz, ameliyattan sonra neler yapmanız gerektiğini anlatacak ve evdeki bakımınızla ilgili sorularınızı cevaplayacak.Doktorunuzla yaptığınız bu görüşme sırasında, yanınızda yakınlarından birisinin olmasında fayda var. Böylece evde çıkabilecek sorunlara karşı, hem siz hazırlıklı olursunuz, hem de onlar size daha iyi yardım edebilirler.

Ağrınızın Olması Normal

  • Cerrahi işlem sonrası bazı ağrılarınız olabilir. Ağrı kesiciler, kendinizi daha iyi hissetmenizi ve sağlığınıza daha çabuk kavuşmanızı sağlar.
  • Ağrı kesici ilaçları rasgele kullanmayın, doktorunuzun önerilerine uyun.
  • Ağrı kesici ilaçlarla birlikte alkol almayın.
  • İlaçlardan bazıları uyku hali yaratabileceğinden araba, elektrikli aletler ve makineleri kullanmayın.
  • Ameliyat sonrası aldığınız ağrı kesiciler nedeniyle bağırsak hareketlerinde yavaşlama olabilir. Bağırsaklarınızı çalıştırmak için lifli gıdalar ve bol su alın.

Ağrı kesicilerle birlikte alacağınız diğer ilaçlar hakkında doktorunuz veya hemşireniz size gerekli bilgiyi verecektir.

Aşağıdaki durumlar söz konusu olduğunda mutlaka cerrahınıza haber verin:

  • Ağrı kesici aldıktan bir saat sonra, ağrınız hala devam ediyorsa (ilaç yeterli kadar güçlü olmayabilir),
  • Kendinizi iyi hissetmiyorsanız,
  • Bulantı, kusma ya da deri döküntüleri varsa (isilik, kaşınma ya da kabarma gibi).

Ameliyat Kesiğinin Bakımı Hakkında Bilgiler

Ameliyat yarası üzerinde hala pansuman bulunabilir. Ayrıca ameliyatta konulmuş bulunan tüp ve drenler de henüz çıkarılmamış olabilir. Tüp ve drenlerle ilgili olarak doktorunuzun önerilerine uyun.

Enfeksiyon Takibini Yapın

Ne yazık ki bazen, her türlü önleme rağmen, ameliyat yeri enfeksiyon kapabilir. Bu nedenle özellikle aşağıdakilere dikkat edin:

  • Ameliyat yeri ve çevresinde kızarıklık, şişlik ve ağrı varsa, vücut ısınız 38 ºC’yi geçerse lütfen doktorunuzu arayın. Bunlar, enfeksiyon bulguları olabilir.
  • Enfeksiyon takibini yapmak için, günde iki kez ateşinizi ölçün.
  • Dikişleriniz, eğer gizli dikiş değilse, ameliyat bölgesine ve sizin özel durumunuza bağlı olarak 4-15 günde alınır.
  • Ameliyat kesiği yerinde, pansumanınızda ıslanma olursa veya direniniz kazayla yerinden çıkarsa heyecana kapılmayın, hemen doktorunuzu arayın. Tüp ve direnlerle ilgili gerekli bilgiler, doktorunuz tarafından detaylı olarak verilecektir.
  • Doktorunuz izin verene kadar banyo yapmayın. Ameliyat yerinde dreniniz yoksa, ameliyattan 24-48 saat sonra banyo yapabilirsiniz. Ne zaman banyo yapacağınızla ilgili olarak, doktorunuz ve hemşireniz size gerekli bilgiyi verecektir.

Nasıl Bir Diyet Yapmalı, Neler Yemeli?

Öncelikle işlenmiş besinler yerine daha besleyici olan işlenmemiş gıdalar tüketmelisiniz. Örneğin, hazır olarak satılan portakal suyu içmek yerine portakal yemek daha iyi bir seçim olacaktır. Ayrıca işlenmiş gıdalar sindirimi zor yağ, tuz, şeker ve gıda kimyasalları içermektedir ve ameliyat sonrası zaten yorgun olan vücudunuzun birde bunları sindirmekle uğraşmasını istemezsiniz.

Besin Lifi: Başta da belirttiğim gibi aşağı yukarı her kaynakta ameliyat sonrası beslenme konusunda ilk göze çarpan şey “kabızlık” sorunu. Ameliyattan sonra kullanılan bazı ilaçlar bağırsaklarda sindirime yardımcı olan “iyi” bakterilerin sayısının azalmasına, dolayısıyla normalde kolay sindirilen gıdaların bile daha zor sindirilmesine neden olabiliyor. Bu sorunu aşabilmek için kolay sindirilen ve sizi zorlamayacak gıdalara ek olarak sindirimi kolaylaştıran “besin lifi” bakımından zengin yiyecekler tüketmelisiniz. Elma, portakal, greyfurt, muz, şeftali, armut gibi meyveler ve koyu yeşil yapraklı sebzeler hem vitamin hem de besin lifi bakımından oldukça zengindir. Ayrıca buğday kepeği, esmer pirinç ve çavdar yüksek miktarda besin lifi içerir. Ancak fazla besin lifi aynı zamanda aşırı gaz ile bağlantılı olduğundan, gaz problemi yaşarsanız bu gıdaları daha az tüketmeniz gerekebilir.

Aslında günümüzde bazı özel ameliyatlar dışında özel bir diyet uygulanmıyor. Fakat yine de beslenme biçiminize dikkat etmelisiniz.

  • Mide, bağırsak gibi sindirim sistemi ameliyatlarında özel bir diyet uygulanır. Bu diyet, yumuşak ve sulu gıdalardan oluşur.  
  • Ağır ve yağlı yemeklerden uzak durun.
  • Bol sıvı alın.
  • Yemeklerinizi azar azar, sık sık yemeğe çalışın.
  • Bulantı, kusma ve ishaliniz olursa doktorunuza haber verin.
  • Ameliyat sonrası hastalar genellikle kilo almaya başlar. Unutmayın, alınan kiloları vermek çok zor olabilir. Bu nedenle sağlıklı ve dengeli beslenmeyi ihmal etmeyin.

C Vitamini: Güçlü bir bağışıklık sistemi için kilit rolü olan C vitamininin önemi ameliyat sonrasında daha da artar. Cerrahi müdahaleden sonra kandaki C vitamini düşer ve C vitamini eksikliği yaraların iyileşme sürecinin uzamasına neden olur. C vitamininin bir diğer önemi ise kolajen üretimini tetiklemesi ve bu sayede cilt yüzeyindeki yaraların iyileşme sürecini hızlandırmasıdır. Aynı şekilde “elastin” üretimini arttırarak dikişlerin bulunduğu bölgelerin aşırı gerilmemesinin önlenmesine yardımcı olur. Portakal, çilek, lahana iyi birer C vitamini deposudur.

A Vitamini: A vitamini gıdalar yoluyla alınan proteinin kullanımı için gereklidir. Aynı zamanda yeni cilt hücresi ve yeni doku üretimi süreçlerinde önemli bir role sahiptir. A vitamininin ameliyat sonrası beslenme için bir diğer önemi de yeni damarların gelişim sürecinde kullanılmasıdır. A vitamini hem hayvansal hem de bitkisel gıdalardan alınabilir. Balık yağı, kuzu ciğeri ve peynir hayvansal A vitamini (retinol), havuç, ıspanak, tatlı patates ise bitkisel A vitamini (beta-karoten) için iyi kaynaklardır.

Çinko: Hasarlı dokuların iyileşmesi için önemli bir mineral olan çinko yaraların iyileşme sürecini hızlandırır. Yumurta sarısı, balık, baklagiller, et, kümes hayvanları ve kepekli tahıllar çinko bakımından zengindir. Doktorunuz, ameliyat sonrası bir süre çinko takviyesi kullanmanızı önerebilir. Kendi kendinize çinko takviyesi almamanızı öneririm çünkü fazla çinko kaslarda güçsüzlüğüne ve bakır eksikliğine neden olabilir.

Protein: Hindi, tavuk ve balık gibi kırmızı ete göre daha az yağ içeren protein kaynakları ameliyat sonrası beslenmenin önemli bir parçasıdır. Kırmızı et fazla önerilmemektedir çünkü kırmızı ette bulunan doymuş yağ kabızlığa yol açabilir. Et ürünleri yemek istemiyorsanız fındık, soya, fasulye gibi bitkisel kaynaklardan vücudun ihtiyaç duyduğu proteini alabilirsiniz.

Hızlıca İyileşmek İçin Neler Yapılmalı?

  • Ülkemizde ameliyat geçiren hastaların ziyaretçileri çok olur. Lütfen, ziyaretçi sayısını, sizi yormayacak şekilde sınırlandırın. Ayrıca gelenlerle öpüşmeyin, sarılmayın, grip ve enfeksiyon geçirenlerin yaklaşmasına izin vermeyin.
  • Günlük aktivitelerle ilgili olarak doktorunuz ya da hemşireniz size gerekli bilgiyi verecektir. Derin nefes alma egzersizleri yapın. Derin nefes alma ve öksürme egzersizleri, akciğerlerinizin sekresyonu (balgam) atıp, daha iyi çalışmasını sağlar.
  • Eve solunum egzersizi cihazı ile gönderildiyseniz, sakın kullanmayı ihmal etmeyin.
  • Kesinlikle sigara içmeyiniz. Eğer ameliyat sonrası sigara içmeye devam ederseniz, ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşabilirsiniz.
  • Yürüyüş yapmak, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar ve iyileşme sürecini hızlandırır.
  • Yataktan aniden kalkmayın. Tansiyonunuz düşebilir, bu nedenle yavaş yavaş doğrularak kalkın.
  • Cerrahınızın sizi değerlendirmesi için, kontrol muayenesi olmanız gerekir. İlk kontrole ne zaman gitmeniz ve randevu almak için kimi aramanız gerektiğini sorunuz.
  • Çalışıyorsanız, işe geri dönmeniz, mesleğinize ve ameliyatınızın büyüklüğüne bağlıdır. İşinize, küçük operasyonlardan birkaç gün, büyük operasyonlardan sonra ise 4-6 hafta sonra geri dönebilirsiniz. Bu süre zarfınca size zaten rapor verilecektir.

Önerilen Besin Listesi

Aşağıda ameliyat sonrası yenmesi önerilen bazı gıdaları bulabilirsiniz ancak bu gıdaların bazılarının tüketilmesi bazı ameliyatlar için uygun olmayabilir. Sizin geçirdiğiniz ameliyata ve sağlık koşullarınıza en uygun beslenme programı için doktorunuza danışabilirsiniz.

  • Havuç
  • Portakal
  • Çilek
  • Greyfurt
  • Tatlı patates
  • Ispanak
  • Dolmalık biber
  • Kale
  • Lahana
  • Brokoli
  • Yabanmersini
  • Ananas
  • Tavuk eti
  • Hindi eti
  • Yumurta
  • Yoğurt
  • Çavdar ekmeği
  • Tam tahıllı buğday ekmeği
  • Esmer pirinç
  • Ceviz
  • Balık

Sonuç olarak; ameliyat sonrasında vücudun içinde bulunduğu fiziksel durum beslenmeyi zorlaştırabilir ve 3-4 gün iştahsızlık görülebilir. Ameliyatı takip eden ilk günlerde genellikle sıvı ağırlıklı ve yumuşak gıdalarla beslenme önerilmektedir. Bu dönemde doktorunuza danışarak vitamin, mineral veya protein desteği kullanıp kullanamayacağınızı öğrenebilirsiniz. İlk bir kaç günü yüksek kalorili yumuşak gıdalarla atlattıktan sonra iştahınız normale dönecektir. İştahınız açıldıktan sonra ise işlenmemiş ve besin değeri yüksek taze sebze, meyveler, yağsız protein kaynakları ile (hindi, tavuk, balık) beslenmek iyileşme süresini önemli oranda azaltacaktır. Ameliyat sonrası rahatsız edici boyutlarda gaz ve kabızlık gibi sindirim sorunları için kendi kendinize çözümler üretmek yerine doktorunuza danışmanız daha doğru olacaktır.

İştahsızlık İçin Öneriler

Ameliyattan sonra iştah azlığı oldukça normaldir ve genellikle ameliyattan 3-4 gün sonra normale döner. Ancak bu 3-4 gün kritik olduğu için beslenmenin aksatılmaması önemlidir. Operasyon sonrası iştah azlığının başlıca nedeni kabızlıktır. Doktorunuzdan kabızlık için ilaç önerisi alabilirsiniz.

Eğer kabızlık sorununuz yoksa ancak yine de iştah kaybı varsa kalori bakımından zengin yiyeceklere yönelebilirsiniz. Protein tozu eklenen taze meyve suları zor yemek yiyenler için bir çözüm olabilir. Ameliyat sonrasında yeterince protein almanız gerektiğini unutmayın.

Etiketler: vitaminler mineraller ameliyat sonrası yapılacaklar beslenme biçimi amaliyat sonrası diyeti

Yeni yorum